به گزارش ‘صدای صادرات‘، تأثیرات مخرب جنگ بر اقتصاد و تجارت را می‌توان در سه سطح اصلی بررسی کرد:

۱. فروپاشی زیرساخت‌ها و کاهش تولید:

اولین و ملموس‌ترین ضربه، تخریب زیرساخت‌های حیاتی نظیر کارخانه‌ها، راه‌آهن، بنادر و شبکه‌های انرژی است. با از کار افتادن خطوط تولید و نابودی زنجیره تأمین، تولید داخلی به شدت کاهش یافته و نرخ بیکاری، به‌ویژه در میان جوانان، به شکلی بی‌سابقه اوج می‌گیرد.

۲. تورم افسارگسیخته و بی‌ثباتی مالی:

جنگ باعث کاهش شدید ارزش پول ملی و ایجاد بی‌اعتمادی در بازارهای مالی می‌شود. با افزایش هزینه‌های نظامی و کاهش درآمدهای مالیاتی، دولت‌ها اغلب به چاپ پول روی می‌آورند که نتیجه‌ی آن تورم شدید و کاهش قدرت خرید مردم است. این بی‌ثباتی، سرمایه‌گذاری‌های داخلی و خارجی را فراری داده و اقتصاد را در چرخه «فقر و رکود» گرفتار می‌کند.

۳. انزوای تجاری و قطع جریان تجارت:

در دوران جنگ، مسیرهای تجاری بین‌المللی مختل شده و تحریم‌ها یا محدودیت‌های امنیتی، صادرات و واردات را با چالش جدی مواجه می‌کنند. این انزوا نه تنها باعث کمبود کالاهای اساسی می‌شود، بلکه دسترسی به تکنولوژی‌های روز و دانش فنی را نیز برای بازسازی کشور دشوار می‌سازد.

جنگ تنها ویرانگرِ جان‌ها و زیرساخت‌ها نیست؛ بلکه همچون یک زلزله‌ی اقتصادی، تمامی ارکان توسعه و رفاه یک ملت را در هم می‌کوبد و مسیر پیشرفت را دهه‌ها به عقب می‌راند. تأثیرات مخرب جنگ بر اقتصاد و تجارت را می‌توان در سه سطح اصلی بررسی کرد:

۱. فروپاشی زیرساخت‌ها و کاهش تولید:

اولین و ملموس‌ترین ضربه، تخریب زیرساخت‌های حیاتی نظیر کارخانه‌ها، راه‌آهن، بنادر و شبکه‌های انرژی است. با از کار افتادن خطوط تولید و نابودی زنجیره تأمین، تولید داخلی به شدت کاهش یافته و نرخ بیکاری، به‌ویژه در میان جوانان، به شکلی بی‌سابقه اوج می‌گیرد.

۲. تورم افسارگسیخته و بی‌ثباتی مالی:

جنگ باعث کاهش شدید ارزش پول ملی و ایجاد بی‌اعتمادی در بازارهای مالی می‌شود. با افزایش هزینه‌های نظامی و کاهش درآمدهای مالیاتی، دولت‌ها اغلب به چاپ پول روی می‌آورند که نتیجه‌ی آن تورم شدید و کاهش قدرت خرید مردم است. این بی‌ثباتی، سرمایه‌گذاری‌های داخلی و خارجی را فراری داده و اقتصاد را در چرخه «فقر و رکود» گرفتار می‌کند.

۳. انزوای تجاری و قطع جریان تجارت:

در دوران جنگ، مسیرهای تجاری بین‌المللی مختل شده و تحریم‌ها یا محدودیت‌های امنیتی، صادرات و واردات را با چالش جدی مواجه می‌کنند. این انزوا نه تنها باعث کمبود کالاهای اساسی می‌شود، بلکه دسترسی به تکنولوژی‌های روز و دانش فنی را نیز برای بازسازی کشور دشوار می‌سازد.

۴. بحران بدهی‌های دولتی و انحراف بودجه از بخش مولد:

یکی دیگر از صدمات جبران‌ناپذیر جنگ، هجوم منابع ملی به سمت مخارج نظامی و امنیتی است. دولت‌ها در شرایط جنگی ناچارند بودجه‌های عمرانی و هزینه‌های مربوط به بهداشت، آموزش و رفاه عمومی را به شدت کاهش دهند تا چرخ‌های ماشین جنگی خود را بچرخانند. این تغییر رویکرد ناخواسته، به انباشت بدهی‌های کلان داخلی و خارجی منجر می‌شود که تا دهه‌ها پس از پایان مخاصمات، بودجه‌ی کشور را گروگان خود می‌گیرد و مانع اصلی بازسازی زیربنایی اقتصاد خواهد بود.

۵. فرار سرمایه و تخلیه سرمایه انسانی:

علاوه بر آسیب به دارایی‌های فیزیکی، بزرگ‌ترین دارایی هر ملت یعنی «سرمایه انسانی» نیز در آتش جنگ می‌سوزد یا راه مهاجرت در پیش می‌گیرد. نخبگان، کارآفرینان، متخصصان و صاحبان سرمایه مالی، برای حفظ جان و دارایی خود ناگزیر به ترک وطن می‌شوند. این فرار مغزها و خروج سرمایه‌ها، اقتصاد کشور را از نیروی محرکه لازم برای نوآوری، رقابت در بازارهای جهانی و احیای تجارت محروم می‌سازد و کشوری خالی از خلاقیت و توانمندی باقی می‌گذارد.

* مریم فراهانی راد