به گزارش ‘صدای صادرات‘ از خبرگزاری ایرنا، با وجود بارندگی‌های مناسب در برخی مناطق کشور طی سال آبی جاری، کارشناسان معتقدند بحران آب در ایران نه‌تنها پایان نیافته، بلکه به دلیل توزیع نامتوازن بارش‌ها، تداوم خشکسالی‌های چندساله و افزایش دما همچنان یکی از جدی‌ترین چالش‌های پیش روی کشور است. تمرکز بیش از ۶۰ درصد جمعیت در فلات مرکزی، کاهش منابع آب تجدیدپذیر، فرسودگی شبکه‌های انتقال و افزایش فشار بر منابع زیرزمینی، شرایطی را ایجاد کرده که بسیاری از مناطق کشور به‌ویژه کلانشهرها با تنش آبی مواجه شده‌اند.

در چنین شرایطی کارشناسان بر لزوم اصلاح الگوی مصرف، کاهش هدررفت آب، بازنگری در استقرار صنایع و حرکت به سمت توسعه اقتصاد دریا محور تاکید دارند زیرا از منظر آنان مدیریت واقع‌بینانه منابع آبی و آگاه‌سازی افکار عمومی درباره ابعاد بحران، می‌تواند نقش مهمی در جلوگیری از تشدید مشکلات زیست‌محیطی و اجتماعی ناشی از کم‌آبی ایفا کند.

علیرضا شریعت، دبیرکل فدراسیون صنعت آب ایران، در این باره طی مصاحبه ای گفت: برخلاف تصور برخی افراد، وضعیت بارش‌ها در کشور مطلوب نبوده و پراکندگی بارندگی‌ها به‌گونه‌ای است که نمی‌توان صرفاً با اتکا به میانگین کشوری، از بهبود شرایط منابع آبی سخن گفت.

وی افزود: زمانی که گفته می‌شود میانگین بارش کشور مناسب بوده، به این معنا نیست که تمامی مناطق کشور از این بارش‌ها بهره کافی برده‌اند؛ به عنوان مثال، بارش‌های مناسب در حوزه‌های آبریز کرخه و کارون، لزوماً مشکلی از فلات مرکزی کشور حل نمی‌کند.

بارش های کمتر از حد نرمال در فلات مرکزی ایران

دبیرکل فدراسیون صنعت آب ایران تصریح کرد: باید وضعیت هر حوزه آبریز به صورت جداگانه مورد بررسی قرار گیرد زیرا اکنون ۳۴ شهر کشور با تنش آبی و مشکلات تامین آب شرب مواجه هستند. باید با مردم صادقانه صحبت کرد. اگرچه میانگین بارش‌ها در کشور در برخی مناطق مناسب بوده اما در بسیاری از حوزه‌های آبریز، بارش‌ها کمتر از حد نرمال بوده و این مسئله به‌ویژه در فلات مرکزی کشور آثار خود را نشان داده است.

شریعت درباره وضعیت منابع آبی تهران با اشاره به تمرکز جمعیت در فلات مرکزی گفت: حدود ۶۰ درصد جمعیت کشور در استان تهران زندگی می‌کنند، در حالی که این مناطق از بارش‌های مناسب بهره‌مند نشده‌اند. همچنین بخش قابل توجهی از آب تهران از منابع سطحی و سدها تامین می‌شود، اما پنج سال خشکسالی متوالی موجب شده که حتی بارش‌های مناسب یک سال نیز نتواند مشکلات موجود را برطرف کند.

وی افزود: زمانی که چند سال متوالی خشکسالی رخ می‌دهد، منابع آبی و سفره‌های زیرزمینی به شدت تحت فشار قرار می‌گیرند و یک سال بارش مناسب نمی‌تواند جبران‌کننده این کمبودها باشد. کشور هنوز وارد دوره ترسالی نشده و شرایط آبی همچنان نگران‌کننده است؛ بنابراین باید واقعیت‌ها به صورت شفاف برای مردم تشریح شود. هر منطقه باید براساس میزان منابع آبی در دسترس خود برنامه‌ریزی کند و از آب حاصل از بارش‌ها متناسب با ظرفیت‌های همان منطقه استفاده شود.

هدررفت بالای آب در شبکه‌های توزیع

شریعت با اشاره به ضرورت اصلاح مدیریت منابع آبی کشور اظهار داشت: یکی از مهم‌ترین اقدامات، کاهش هدررفت آب در شبکه‌های توزیع است. در برخی مناطق کشور میزان هدررفت آب بسیار بالاست. به عنوان نمونه، در برخی شهرها با وجود سرمایه‌گذاری برای تامین آب از طریق آب‌شیرین‌کن‌ها، بخش قابل توجهی از آب تولیدشده به دلیل فرسودگی شبکه‌ها از دست می‌رود.

این کارشناس حوزه آب خاطرنشان کرد: شبکه آب تهران نیز با فرسودگی قابل توجهی مواجه است و میزان هدررفت آب در این شبکه بیش از ارقام رسمی اعلام‌شده برآورد می‌شود. با توجه به حجم مصرف آب در تهران، کاهش هدررفت می‌تواند معادل ایجاد ظرفیت یک یا دو سد جدید برای تامین آب پایتخت باشد. صنایع آب‌بر باید به تدریج به سمت مناطق ساحلی و جنوبی کشور منتقل شوند تا فشار بر منابع آبی فلات مرکزی کاهش یابد.

دبیرکل فدراسیون صنعت آب ایران هشدار داد: اگر روند فعلی حکمرانی آب ادامه یابد و همزمان با افزایش دما و کاهش بارندگی‌ها همراه باشد، کشور در سال‌های آینده با خطر فروپاشی زیست‌محیطی در بخش‌هایی از فلات مرکزی مواجه خواهد شد. سرانه منابع آب در بسیاری از مناطق فلات مرکزی به مراتب کمتر از استانداردهای جهانی و این مسئله نشان‌دهنده شدت بحران آب در این مناطق است.

شریعت تصریح کرد: برای عبور از این وضعیت، یا باید مصرف آب به شکل قابل توجهی کاهش یابد و روش‌های جدید مدیریت مصرف در بخش کشاورزی و سایر بخش‌ها اجرایی شود، یا کشور با موجی از مهاجرت‌های گسترده از فلات مرکزی مواجه خواهد شد.

وی ادامه داد: مهاجرت احتمالی میلیون‌ها نفر از فلات مرکزی می‌تواند مشکلات جدیدی را برای استان‌های مقصد به‌ویژه استان‌های شمالی کشور ایجاد کند؛ زیرا این مناطق نیز از زیرساخت‌های لازم برای پذیرش چنین جمعیتی برخوردار نیستند.

دبیرکل فدراسیون صنعت آب ایران با تاکید بر ضرورت شفاف‌سازی درباره وضعیت آب کشورخاطرنشان کرد: مردم زمانی با سیاست‌های مدیریت مصرف همراه می‌شوند که واقعیت‌ها به صورت صادقانه و شفاف با آنان در میان گذاشته شود. باید به مردم گفته شود که منابع آبی کشور محدود است و ادامه شرایط کنونی، نیازمند تغییر در الگوی مصرف، اصلاح حکمرانی آب و بهره‌گیری از ظرفیت‌های جدید توسعه‌ای است.